1 Internationalisering in perspectief
1.1 Internationalisering als noodzakelijk goed
1.1.3 De institutionele voordelen van de internationalisering
Weinig instellingen van hoger onderwijs zullen zich nog de vraag stellen of de internationalisering van hun onderwijs- en onderzoeksactiviteiten wel noodzakelijk is. De laatste decennia is vanuit diverse hoeken een zeer sterke druk ontstaan om alles door een mondiale bril te bekijken. Een voorbeeld hiervan is te vinden in de Times Higher Education (THE) World University Rankings. In dit internationale classificatiesysteem wordt de internationaliseringkwaliteit van een instelling van hoger onderwijs voor 10 % van de totale score ingebracht, met de helft ervan toegespitst op de aanwezigheid van internationale studenten en personeelsleden 1. Alhoewel dit op het eerste zicht niet echt op een hoge impact wijst, is het toch duidelijk dat de internationalisering beschouwd wordt als een fundamentele component van het hoger onderwijs. Met de woorden van QS, tot 2010 de data partner van THE: The international migration of students and faculty is a major trend in higher education and is inevitably driven both by the march of globalisation and the pursuit of alternative higher education revenue streams by universities and governments. It cannot be ignored or denied 2. De meeste instellingen van het hoger onderwijs hebben de voordelen van de internationale focus dan ook reeds lang onderkend en de internationalisering opgenomen in hun missie als een prioritair aandachtspunt. De voordelen zijn van diverse aard zoals uit de volgende paragrafen kan blijken. Op de hoger besproken economische voordelen wordt hier niet opnieuw ingegaan. Het zal de lezer al duidelijk zijn dat inschrijvingsgelden en afgeleide inkomsten die de regio ten goede komen (huisvesting, levensonderhoud, …) een belangrijke stimulus zijn voor de instellingen om een internationale strategie te ontwikkelen en de erbij horende doelstellingen te realiseren. Naast deze zijn er immers ook nog andere elementen die de universiteiten aanzetten om zo hoog mogelijk te eindigen in de rankings.
1. http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?sectioncode=26&storycode=411907&c=1
- Het ontwikkelen van onderzoekssamenwerking en onderzoeksnetwerken.
Het wetenschappelijk onderzoek heeft zonder twijfel een uitermate belangrijke en positieve invloed gehad op het internationaliseringsproces van de universiteiten. Reeds verschillende decennia was het gebruikelijk om wetenschappelijke studies en projecten op te zetten met collega experts van buiten de eigen landsgrenzen. Heel wat Vlaamse professoren hebben bovendien in de aanloop naar hun professoraat een studieverblijf van enkele maanden tot meerdere jaren doorgebracht aan een Amerikaanse universiteit, gesteund door programma’s en beurzen van de Fulbright-Hays Foundation, de Belgian American Educational Foundation (BAEF), het Fonds voor Wetenschappelijk onderzoek (FWO) of andere. Deze initiatieven leverden de instellingen een soort fijnmazig netwerk van internationale (persoonlijke) contacten op. Netwerken die nog steeds zeer actief zijn, meer zelfs dan vroeger. De samenwerking die ontstaat tussen de laboratoria wordt door de instellingen meestal aangegrepen om instellingsbrede overeenkomsten te sluiten met andere partneruniversiteiten. Dit leidt in een aantal gevallen zelfs tot de oprichting van consortia tussen partnerinstellingen, en in het kielzog ervan tot een verhoogde mobiliteit van onderzoekers, doctoraatsstudenten en docenten.
- Het aantrekken van internationaal talent.
Een andere tendens die zich de laatste decennia heeft versterkt in de schoot van de universiteiten is de creatie van (onderzoeks)centers of excellence. Personeel en middelen worden geïnvesteerd in welbepaalde onderzoeksdomeinen om deze internationaal competitief te maken. Deze competitiviteit is niet alleen noodzakelijk maar ook nuttig om de gewenste onderzoekskwaliteit, en de hiermee gepaard gaande kennis- en technologietransfer, te blijven genereren. Dankzij deze excellentiecentra kunnen dan weer de benodigde getalenteerde (doctoraats)studenten aangetrokken worden. Kwaliteitsvolle studenten hebben in de huidige context immers een ruim keuzeaanbod en zijn daardoor ook erg selectief geworden. Ze kiezen dan ook veelal voor plaatsen die een sterke reputatie hebben in het domein waarin ze zelf wensen verder studeren.
- Het aanbieden van een kwaliteitsvol curriculum.
Ook op vlak van onderwijs zijn er voor de instellingen belangrijke meerwaarden te vinden in een internationale oriëntering. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de stageprogramma’s die de hogescholen hun studenten aanbieden. Dankzij hun ruime netwerk van contacten kunnen de studenten een periode doorbrengen aan een gastinstelling (veelal een ander Europees land) en op deze manier een ervaring opdoen die hun latere loopbaan positief kan beïnvloeden.
- De ontwikkelingssamenwerking als realisatie van een maatschappelijk engagement.
Een erg belangrijke opdracht van de instellingen ligt in het domein van de ontwikkelingssamenwerking. Dit is per definitie een internationale opdracht die aansluit bij de derde opdracht van de instellingen, met name hun maatschappelijke rol en engagement. Het is verheugend vast te stellen dat instellingen hierop inzetten en dat studenten zich engageren voor stages en studieverblijven in het kader van diverse projecten in partnerlanden. Toch is hier nog ruimte voor verbetering en is het van belang deze belangrijke opdracht te blijven ondersteunen.
Tenslotte zijn er ook nog andere institutionele voordelen zoals ondermeer het verwerven van internationale naam en faam, én het creëren van een multiculturele context, met de bijhorende voordelen van de internationalisation@home (zie volgende paragraaf: voordelen voor de student).
