Studentenmobiliteit is geen recent gegeven, verre van zelfs. Vanaf het ontstaan van de universiteiten waren er immers reeds studenten die de drang hadden om hun kennis te verrijken in het buitenland. Zo vermeldt The Economist het voorbeeld aan van student Emo van Friesland die in Oxford geboekstaafd staat als de eerste buitenlandse student in hun instelling ¹. Sinds die periode is de mobiliteit echter enorm toegenomen en is het nu zelfs gemeengoed geworden om te stellen dat een buitenlands studieverblijf; zelfs al zij het voor een korte periode, een noodzaak is voor elke student.

Zo toonde een studie van Janson, Schomburg en Teichler (2009) aan dat studenten na een buitenlands studieverblijf vooral de ontwikkeling van hun persoonlijkheid aangaven als het meest positieve effect van hun internationale mobiliteit ². Meer dan 80 % van de ondervraagden gaven dit aan als een belangrijke meerwaarde, terwijl de verhoogde kans op de arbeidsmarkt, met name het vinden van een eerste job en lange termijn carrièreperspectieven, door iets meer dan 50 % van de respondenten werden aangewezen als een direct gevolg van hun buitenlandse ervaring.

Deze gegevens staan in schril contrast met de redenen die de thuisblijvende studenten aanhaalden om geen gebruik te maken van de opportuniteit die studeren in het buitenland meebrengt. Met name de opmerking dat voor meer dan 60 % van de respondenten een dergelijk verblijf hen te ver van hun dierbaren zou scheiden is veelzeggend. Bovendien werd door iets minder dan 60 % een gebrek aan motivatie ingeroepen ³. Deze argumenten suggereren dat de studenten de voordelen van een buitenlandervaring nog steeds niet voldoende naar waarde kunnen schatten. Een nog meer doorgedreven sensibilisering is allicht aangewezen. Deze stelling vindt bevestiging in een artikel van het tijdschrift Forum van de EAIE als gesteld wordt dat de landen die de Bologna-verklaring implementeren de meerwaarde van de internationale samenwerking en mobiliteit te weinig in de schijnwerpers zetten ⁴.

Toch is er in het verleden al sterk geïnvesteerd in de studentenmobiliteit, zeker in Europa, dat met haar gerenommeerde Erasmusprogramma het buitenlands studieverblijf van een groot aantal studenten (198.568 in het academiejaar 2008-2009) ⁵ financieel ondersteunt. Op het einde van het academiejaar 2010 was de totale mobiliteit opgelopen tot 2,2 miljoen en hadden de betrokken studenten een studieverblijf opgenomen verspreid over meer dan 4000 instellingen van hoger onderwijs in 33 landen ⁶. Hoewel deze cijfers in absolute termen zeer hoog lijken, blijft het percentage studenten dat deelneemt aan een Erasmus-uitwisseling relatief laag. Vandaar dat het Leuven Communique (2010) de 20/20-doelstelling vooropschoof, met name een verhoging van de mobiliteit tot 20 procent tegen 2020. Deze doelstelling is meer dan waardevol. Vraag is of de studenten de nood aan een buitenlands verblijf als een noodzakelijke voorwaarde en investering beschouwen voor hun toekomstige loopbaan. Vooral dat laatste kan een trigger zijn voor een verhoogde interesse. De ervaring leert immers dat toekomstige werkgevers de buitenlandervaring sterk honoreren. Het feit dat de studenten die een studieverblijf achter de rug hebben ook zelf het belang hiervan onderkennen werd aan het begin van deze paragraaf reeds toegelicht.

Naast de positieve effecten voor de tewerkstelling biedt ook het multiculturele aspect een meerwaarde voor de mobiele student. Het is juist te stellen dat een student die in zijn of haar eigen regio studeert eveneens met deze multiculturaliteit in aanraking komt op voorwaarde dat de eigen instelling sterk geïnternationaliseerd is. Het belang van deze internationalisation @ home wordt dan ook terecht voorop geschoven als alternatief voor een effectief buitenlands studieverblijf. Toch dient hier de kanttekening gemaakt dat deze internationalisation @ home slechts mogelijk is bij gratie van de mobiliteit van andere studenten. Zonder deze effectieve mobiliteit bestaat er überhaupt geen internationalisation @ home. Een echte mobiliteit moet dus prioritair nagestreefd worden. Of met een boutade: the proof of the pudding is in the eating. Enkel door een aantal maanden in een ander land te verblijven en te studeren in een andere taal, te midden een andere culturele setting zullen de studenten de nodige competenties ontwikkelen om later in een geglobaliseerde wereld en werksituatie te functioneren en te floreren.

1. Britain’s universities and foreign students.Hustling spires.The Economist, August 7th 2010, p. 12.

2. K. Janson, H. Schomburg, U. Teichler, The Professional value of Erasmus Mobility, ACA Papers, 2009, p. 65.

3. Studentenmonitor Vlaanderen 2009: Departement Onderwijs en Vorming.

4. Scrapping Erasmus, Forum, Spring 2010, EAIE, p 18-19

5. http://ec.europa.eu/education/erasmus/doc/stat/table109.pdf

6. http://ec.europa.eu/education/erasmus/doc1051_en.htm

legende

(1) huisvesting ; (2) gebrek aan financiële middelen ; (3) studievertraging ;
(4) te weinig motivatie ; (5) te ver van dierbaren

kolom links: hogescholen ; kolom rechts: universiteiten