Internationalisation at home richt zich op internationaliseringsactiviteiten zonder uitgaande mobiliteit ¹. Het wil de internationaliseringsdoelstellingen realiseren door maximaal gebruik te maken van de bestaande internationale context at home, dus op de campus of binnen het leven van de student. In de beginperiode van het concept I@H richtten de internationaliseringsdoelstellingen zich vooral op de interculturele ervaring die internationale contacten met zich meebrachten. De veronderstelling was dat het samen leven en werken met buitenlanders een effect van bewustmaking zou genereren. Dit proces zou ervoor zorgen dat de studenten een internationale gevoeligheid en gerichtheid ontwikkelen.

De interculturele leefomgeving maakt in de eerste plaats gebruik van de multiculturele omgeving die bijvoorbeeld in de meeste grootsteden te vinden is, net zoals in de meeste Vlaamse provinciale studentensteden. Medestudenten en jongeren uit de omgeving van de universiteit of hogeschool worden betrokken bij het studentenleven. Op dit punt ontmoeten in de meeste hogescholen en universiteiten de diversiteitswerking en de internationaliseringswerking mekaar.

Naast het gebruik maken van de bestaande internationale en multiculturele omgeving, zijn vele universiteiten en hogescholen ook actief op zoek gegaan naar strategieën om de internationale omgeving te creëren. Vanzelfsprekend past het aantrekken van internationale studenten hier perfect. Ook het Erasmusprogramma bleek hiervoor een hefboom. In de loop van de jaren 2000 heeft dit er ook voor gezorgd dat hogescholen en universiteiten, binnen de krijtlijnen van de taalwetgeving (zie elders in dit handboek), anderstalige modules en programma’s begonnen aan te bieden om zo aantrekkelijker te zijn voor internationale uitwisselingsstudenten. De I@H-doelstellingen waren hiervoor een belangrijke motivatie.

De focus en belangrijkste initiatieven die genomen worden, zijn echter niet noodzakelijk gelinkt aan het programma / curriculum van de studenten. Zo volgen de inkomende uitwisselingsstudenten vaak les in een aparte groep. Opleidingsverantwoordelijken zijn immers niet altijd even overtuigd van het belang van interculturele vaardigheden als generieke competentie van een afgestudeerde in het hoger onderwijs. De interculturele ontmoetingen worden vooral gefaciliteerd door initiatieven te nemen ten aanzien van het studentenleven. Daardoor blijft de betrokkenheid van de Vlaamse studenten vrijblijvend. Heel vaak waren het studenten die, al dan niet in het kader van hun opleiding, voordien reeds internationaal mobiel waren geweest. Zij behoren dan ook niet tot de thuisblijvers die voor internationalisation at home de belangrijkste doelgroep zijn.

Voorbeelden van dit soort internationalisation at home-initiatieven zijn zeer divers. Een frequent voorbeeld is het betrekken van eigen studenten bij onthaalactiviteiten van internationale studenten, in verschillende instellingen werd dit gestructureerd uitgebouwd tot heuse buddyprojecten (bv. het VESTA-project van de K.U.Leuven: http:// www.kuleuven.be/english/living.html). Van een andere dimensie is het gebruiken van de multiculturele omgeving van de campus voor I@h-doelen: zo worden studenten van de lerarenopleiding soms ingeschakeld in de thuisbegeleiding van allochtone scholieren. Internationaal is het meest bekende project van deze orde het Nightingale Mentoring Project van de universiteit van Malmö (http://www.mah.se/thenightingale).

Internationalisation at home-initiatieven die zich vooral richten op de vrijetijdsbesteding van de studenten zijn over het algemeen moeilijk te monitoren en moeten rekening houden met enkele belangrijke obstakels. Het blijkt immers moeilijk leerrijke internationale contacten te initiëren: men blijft sterk afhankelijk van de interpersoonlijke vaardigheden van de studenten. De internationale ontmoetingen laten zich immers niet forceren. Zo merken we bijvoorbeeld dat internationale studenten zeer sterk mekaar opzoeken tijdens het verblijf aan een buitenlandse hogeschool of universiteit: ze zitten samen op kot, ze gaan samen uit, ... Het is zeer moeilijk om een kader te creëren waardoor de eigen studenten zich mengen met de internationale studenten en zo ongedwongen intercultureel leren door de internationale omgeving. Wat opvalt is dat de studenten die zich in dit soort projecten laat betrekken, heel vaak studenten zijn die reeds over een sterke interculturele bagage beschikken, of minstens een aantal interculturele vaardigheden bezitten. Verkennende studies ² geven aan dat deze initiatieven best waardevol zijn, maar dat om de internationale ervaring echt door te trekken naar alle studenten, men best focust op initiatieven die verankerd zijn in het curriculum.

1. Internationalisation at Home is any internationally related activity with the exception of outbound student mobility. (Nilsson, 2003)

2. o.a. thesisonderzoek van Shari Temmerman, Onderzoek International Office, studenten communiatiemanagement KHMechelen 2010