Increasing knowledge is not a zero sum game ¹. Ben Wildavsky (2010) onderbouwt deze stelling in zijn recente boek The great brain race. De uitspraak is inspirerend in zijn eenvoud maar vooral in de intrinsieke boodschap die ze meedraagt in het kader van de internationalisering van het hoger onderwijs. Naast de positieve energie die ervan uitgaat schept ze ook het noodzakelijke kader om de vormende waarde die het hoger onderwijs nastreeft in een globale context te plaatsen. Potentiële kennis is een grondstof die in haar ruwe vorm overvloedig aanwezig is en die enkel wacht op het proces van veredeling. Volgens Wildavsky hoeft de sterke internationale competitie – met de erbij horende economische doelstellingen en de hunt for the brightest students - dus geen afbreuk te doen aan de basisdoelstelling van het hoger onderwijs. In tegendeel, deze competitieve hang naar excellentie zal niet alleen aanleiding geven tot een verhoging van de kwaliteit van de instellingen die zich mee zullen meten met deze hoge standaarden, maar eveneens een sterke vooruitgang in onderzoek en de vertaling ervan naar industriële bedrijvigheid – welvaart dus – opleveren. Internationalisering van het hoger onderwijs is dus niet alleen goed, het is een noodzakelijk goed.

Op te merken valt dat de meerwaarde van de internationalisering zich op verschillende vlakken en in verschillende domeinen kan manifesteren. Het is bovendien niet noodzakelijk elk facet van dit complexe globaliseringsproces te realiseren op het niveau van één enkele instelling. Waar de ene instelling resoluut de kaart van de internationale onderzoekssamenwerking trekt, kan de andere zich richten op het creëren van een netwerk van Europese of wereldwijde stageplaatsen, terwijl een derde het pad van de off-shore campussen bewandelt. Elk van deze doelstellingen heeft het potentieel van toegevoegde waarde. Belangrijk is de juiste meerwaarde, de juiste niche te selecteren en vervolgens resoluut voor deze doelstelling te gaan. Dit niche-denken en handelen is haast noodzakelijk in de globale wereld van het hoger onderwijs, die almaar competitiever en complexer wordt, met instellingen en overheden die strijden om hun (marktaan)deel van de intellectuele grondstof en studenten die zelf kiezen waar ze hun matière grise verder zullen ontwikkelen.

In de volgende paragrafen wordt in het kort ingegaan op de voordelen of positieve effecten die een internatonale gerichtheid kan genereren. Deze voordelen zijn te situeren op een algemeen niveau enerzijds (economisch en maatschappelijk) en op een meer specifiek niveau (instellingen en personen) anderzijds.

1. Wildavsky, B., The great brain race: How global Universities are reshaping the world, Princeton University Press, Princeton, New Jersey, pp.240.