auteur: Martinus Buekers

Setting 1: Portugal 2010, een cafe-restaurant in een niet toeristische plaats; een jongeman komt de bestelling opnemen. Blijkt dat hij van Angola is, zijn vriend die in hetzelfde etablissement werkzaam is heeft de Cubaanse nationaliteit. Ze spreken beiden de Engelse taal, niet perfect, maar toch. Geleerd in gesprekken met hun vrienden was hun laconieke antwoord.

Setting 2: Portugal 2010, een restaurant in een zeer toeristische locatie; een dertiger komt de bestelling opnemen. Eigenaar, Nederlander, zelfbewust (natuurlijk). Medewerkers: Duitser 1, Australiër 1, Deense 1. Voertaal Engels (en een beetje Nederlands na de herkenning van het accent).

Ondanks het exemplarische van deze twee situatieschetsen, geven ze perfect het internationaal karakter weer van de wereld waarin de jongeren, én de minder jongeren, van vandaag hun weg moeten vinden. Zonder meer een wereld rijk van indrukken en mogelijkheden. Maar ook een wereld die vraagt om een brede kijk, een open visie, een globale houding die niet enkel geweven is uit de comfortabele wol van de eigen kerktoren - een aantal draden mag en moet natuurlijk - maar die wel gekenmerkt is door de het vermogen om flexibel om te gaan met anderen en te veranderen.

Dat jongeren bij de ontwikkeling van deze houding begeleiding nodig hebben is evident. In dit begeleidingsproces vervult het onderwijs en met name het hoger onderwijs een sleutelrol, hebben de instellingen de sleutels in handen en moeten de studenten zelf de deur naar hun toekomst openen.

Het is interessant vast te stellen dat de overheden het belang van de internationalisering in het hoger onderwijs erkennen door het inschrijven van specifieke dotaties, met name voor de universitaire samenwerking en voor kosten verbonden met de aanwezigheid van buitenlandse studenten, in de financieringswet ¹.

Het mag duidelijk zijn dat het een uitermate belangrijke opdracht voor de Vlaamse instellingen is om, in de sterk competitieve omgeving die het internationale hoger onderwijs momenteel kenmerkt, overeind te blijven als plaatsen waar kennis wordt geproduceerd en aangeboden. Meer zelfs in de huidige kennismaatschappij is excellentie van het hoger onderwijs in een internationaal perspectief noodzakelijk om de welvaart en het welzijn te blijven garanderen.

De bedoeling van dit elektronische handboek bestaat erin een bijdrage te leveren aan dit proces, met name door informatie te bundelen over het hoe en het wat van de internationalisering van de instellingen van het hoger onderwijs. International Officers, beleidsverantwoordelijken en docenten, ze zijn allen kritische schakels die het Vlaamse hoger onderwijs op de kaart kunnen zetten waar ze in de renaissance - met figuren als Erasmus, Vesalius, Mercator en anderen - ook reeds stond, te weten centraal, kwaliteitsvol en innoverend in een cultuur van openheid naar de wereld en in een wereld van cultuur.

Het handboek is opgevat als een samenhangende verzameling van hoofdstukken, geschreven door experts ter zake. Auteurs van de Vlaamse instellingen van hoger onderwijs die beslagen zijn in het internationaliseringsproces. Elk hoofdstuk is als een apart verhaal te lezen, elk facet uitgediept in het licht van bruikbaarheid voor de dagelijkse praktijk.

1. K. Algoed en W. van den Bossche, De Bijzondere Financieringswet in een notendop (met een illustratie voor het jaar 2009), juni 2009

In dit inleidend hoofdstuk wordt kort ingegaan op de grote tendensen die zich in de internationalisering van het hoger onderwijs afspelen.