Internationalisering is moeilijk denkbaar zonder samenwerking, met buitenlandse maar soms ook binnenlandse partners. Eén van de basisingrediënten van goede samenwerking is vertrouwen. Of het nu gaat om uitwisseling van studenten en docenten, het samen ontwikkelen van nieuwe opleidingen, opleidingsonderdelen of leermateriaal, het inrichten van gezamenlijke programma’s of het samenwerken op het gebied van onderzoek, steeds is wederzijds vertrouwen een onontbeerlijke factor voor het komen tot kwalitatieve resultaten op langere termijn. Vertrouwen betekent in deze context het overtuigd zijn dat de andere iets te bieden heeft dat voldoende interessant is (kwaliteit, expertise) en dat er loyaal en vlot zal samengewerkt kunnen worden. Vertrouwen ontstaat niet vanzelf. Het veronderstelt kennis van de andere. Kennis ontstaat ook niet vanzelf. Kennis opbouwen vraagt tijd, aandacht en moeite. Die tijd, aandacht en moeite worden meestal niet geïnvesteerd indien er niet een zekere initiële goodwill aanwezig is. Hoe komt men ertoe dat de andere voldoende interesse heeft om kennis te nemen van de kwaliteit en de expertise van de betrokken instelling, departement of opleiding, en open staat voor een gesprek over mogelijke samenwerking? Hier toont zich het belang van het netwerk.

Vertrouwen is in zekere mate overdraagbaar. Wanneer A vertrouwen heeft in B, en A weet dat B vertrouwen heeft in C, zal er dikwijls een (begin van) vertrouwen aanwezig zijn van A tegenover C. Of toch een voldoende mate van goodwill om kennis te willen maken met C. In dit proces mag men het belang van persoonlijk, menselijk contact niet onderschatten. Belangrijke institutionele samenwerkingsverbanden gaan meestal (minstens initieel) hand in hand met een persoonlijke verstandhouding tussen de vertegenwoordigers van deze instellingen. Waarom is rechtstreeks menselijk contact zo belangrijk? Om het, ietwat zwaarwichtig, met de filosoof Emmanuel Levinas te zeggen: uit het aanschouwen van het gelaat van de ander ontstaat een ethisch gebod. Een vraag die ons bereikt in een e-mail van een afzender die we nooit ontmoet hebben heeft een heel ander effect dan een vraag die ons face to face gesteld wordt, in een persoonlijke ontmoeting. De ontmoeting creëert een wederzijdse verantwoordelijkheid om met de ander rekening te houden, om niet onverschillig te zijn. Ook die verantwoordelijkheid is enigszins overdraagbaar binnen een netwerk. Levinas werd overigens geboren in Litouwen, studeerde in Straatsburg en Freiburg, en gaf later les in Poitiers en Parijs, een mooi voorbeeld van internationalisering in het hoger onderwijs.