4.1 Situering

Met het welbekende Erasmusprogramma werd internationalisering van het hoger onderwijs in 1987 veel zichtbaarder. Natuurlijk was het programma vooral aantrekkelijk voor pioniers en avonturiers (zowel voor docenten / professoren als studenten), maar sindsdien werd de agenda van de internationalisering van het hoger onderwijs mede bepaald door Erasmus. De focus kwam te liggen op de individuele internationale mobiliteit, en omdat dit kwantificeerbaar is, werd dat al snel opgenomen in de gegevens om de kwaliteit van opleidingen en instellingen mee te bepalen. Dit neigt uit te monden in mobiliteitsfetisjisme, waarbij de internationalisering wordt gelijkgesteld aan aantallen uitgaande en inkomende mobiliteitsstromen.

Einde jaren '90 was er een proces van bewustwording. Men stelde immers vast dat er heel wat hinderpalen voor mobiliteit waren (obstacles for mobilitymobstacles). Dit verhinderde blijkbaar heel wat studenten om internationaal mobiel te zijn. Na heel wat inspanningen stelde men vast dat bijna geen enkele Europese universiteit meer dan 10 % van de studenten naar het buitenland zond. Dat betekende dat meer dan 90 % van de studenten nog steeds geen kans op internationalisering hadden. Daarnaast was er ook de feedback van de terugkerende studenten: het sterkste leereffect situeerde zich op de interculturele dimensie en hun persoonlijke groei. Ze getuigden over de leerrijke culturele verschillen, het internationale netwerk dat ze opbouwden, de persoonlijke ontwikkeling die ze daardoor doormaakten, hun ontmoeting met vreemde talen en het hernieuwde wereldbeeld dat ze hadden opgedaan.

Bengt Nilsson, eerst diensthoofd Internationalisering aan de universiteit van Lund en nadien vice-rector Internationalisering van de universiteit van Malmö, maakte zich zorgen over de 90 % thuisblijvers, maar zag ook wat mogelijkheden. Immers, the world is at your doorstep: net zoals in vele andere middelgrote en grote Europese steden, was de lokale jongerenpopulatie in Malmö zeer divers. In combinatie met het groeiende aantal inkomende studenten, groeide de overtuiging dat internationalisering niet noodzakelijk moest verbonden zijn met mobiliteit om dezelfde interculturele doelstellingen te realiseren bij studenten en personeel.

Ook groeide het gevoel dat er een andere dimensie was die maar weinig aan bod was gekomen. Namelijk, dat het hoger onderwijs in zijn internationaliseringsprocessen een antwoord moet bieden op de gevolgen van de mondialisering zelf. Traditioneel wordt beweerd dat het onderzoek universeel en per definitie internationaal gericht is, maar de vraag werd nu gesteld of dat effectief zo wordt ervaren en welke invloed dit heeft op de organisatie en uitvoering van de opleidingen.

Het concept Internationalisation at home was geboren. De baseline die destijds werd gekozen was: Beyond mobility, omdat het duidelijk was dat het hoger onderwijs zelf diende te worden geïnternationaliseerd.

Waar tot halfweg de jaren ’00 de focus van internationalisering, en zeker bij alle Internationalisation at home-initiatieven, sterk lag op het initiëren van internationale extracurriculaire activiteiten, zien we dat er een groeiende aandacht is voor het verankeren van internationalisation at home and abroad-activiteiten in het curriculum. Kleine en grote onderzoeken bevestigen ook het rendement van dit soort activiteiten: de internationaliseringsdoelstellingen (persoonlijke en inhoudelijk verrijking door internationale en interculturele contacten) worden het sterkst geïnitieerd door het organiseren van gezamenlijke onderwijsleeractiviteiten. We stellen vast dat op deze manier ook de grens tussen at home en abroad vervaagt: veel projecten en initiatieven vertonen een sterke verwevenheid van on campus-activiteiten met korte en lange inkomende en uitgaande mobiliteit.

De Special Interest Group Internationalisation at home van de EAIE onderscheidde zes werkgebieden. Die werden ontwikkeld met het oog op de institutionele organisatie en de uitwerking van de internationalisering in alle geledingen van de instellingen. De instelling dient zich te ontwikkelen op gebied van:

  1. De context waarin de ontwikkelingen van het hoger onderwijs zich afspelen. De Bolognaprocessen, die ondertussen geleid hebben naar de EHEA (European Higher Education Area), zijn daar een goed voorbeeld van . Maar evenzeer de opkomst van de kwaliteitszorg.
  2. Institutionele veranderingen, visie en engagement vanuit de leiding en de daaraan gekoppelde systeemontwikkeling. Het belang van de accreditatie, kwaliteitszorg en kwaliteitscultuur wordt door internationale ontwikkelingen ingegeven.
  3. Campusdiversiteit en studentenparticipatie. In vele instellingen werden voor dit aspect speciale cellen Diversiteit in het leven geroepen, en ook werden er specifieke maatregelen genomen om inkomende studenten te integreren in het campusleven.
  4. Onderwijs en de praktijk van de klas. Hier bekijken we hoe onze studenten thuisblijvers en de inkomende studenten in hun dagdagelijkse contacten met onderzoekers en docenten kunnen doordrongen worden van de internationale praktijk.
  5. Hervorming van het curriculum. De inhoud van de opleidingen en de onderwijsvormen moeten afgestemd worden op de vereisten van de mondialiserende wereld. De internationalisering helpen bij de inhoudelijke veranderingsprocessen van het hoger onderwijs.
  6. De impact van de informatie- en communicatietechnologie.


Lees verder: 4.2   Interculturele leefomgeving
 
Flanders Knowledge Area

Flanders Knowledge Area

www.flandersknowledgearea.be

Study in Flanders

Study in Flanders

www.studyinflanders.be

Research in Flanders

Research in Flanders

www.researchinflanders.be

Studeer in het Buitenland

Studeer in het Buitenland

www.studeerinhetbuitenland.be

Handboek Internationalisering

Handboek Internationalisering

www.handboek-internationalisering.be

Studies and Statistics

Studies and Statistics

www.flandersknowledgearea.be / nl / projecten / studies-and-statistics

Forum

Forum

www.flandersknowledgearea.be / nl / fora

Blog

Blog

www.flandersknowledgearea.be / nl / blog

Reconfirm

Reconfirm

www.reconfirm.be

Klik hier om de andere projecten van Flanders Knowledge Area te raadplegen