Inhoudsopgave

Koop het (e-)handboek

Design & CMS by Deltacom

Flanders Knowledge Area

Handboek Internationalisering is een online publicatie van Flanders Knowledge Area. De informatie in het Handboek Internationalisering betreft internationalisering van het hoger onderwijs, en richt zich vooral tot de personeelsleden van de Vlaamse hogeronderwijsinstellingen.

9.2.3.5 Voorbereiding van het logisch kader (LFM)

In de eerste planningsfase wordt het logisch kader ingevuld met oog voor de verdere analyse en verfijning van het projectidee, specificatie van de vooronderstellingen en de risico’s en de identificatie van de indicatoren aan de hand waarvan voortgang en succes gemeten zal worden.

Het logisch kader is een matrix die bestaat uit vier rijen en evenveel kolommen. Het vat heel overzichtelijk alle sleutelonderdelen van het project samen en visualiseert de interne logica van het volledige project. De vertikale logica heeft betrekking op de doelstellingen van het project, legt de causale relaties vast tussen de onderscheiden strategische elementen en identificeert vooronderstellingen en risico’s verbonden aan het project. Aan de hand van vooraf ingeschatte middelen, worden activiteiten uitgevoerd die leiden tot resultaten, die op hun beurt samen de projectdoelstelling realiseren, die op haar beurt bijdraagt tot de algemene (programma)doelstelling. De horizontale logica heeft betrekking op de effecten van het project, de middelen die nodig zijn om het project uit te voeren en de belangrijkste indicatoren om voortgang en succes van het project te meten.

Behalve het belangrijkste referentiedocument voor het project is het ook een bijzonder handige planningstool en management-, monitoring- en evaluatie-instrument.

Voorbereiding van het logisch kader (LFM)

bijlagen:

  • projectmanagement_bijlage 12_stappenplan LFM_logisch kader (download onderaan deze pagina)
  • projectmanagement_bijlage 13_voorbeeld ingevulde LFM (download onderaan deze pagina)

Bij het invullen van de LFM vormt de geselecteerde strategie het uitgangspunt voor de eerste kolom: de formulering van algemene en specifieke doelen, de outputs en de outcomes en de activiteiten. Die kolom wordt van boven naar beneden ingevuld en vormt de intervention logic of de basisstrategie van het project (de onderste cel die activiteiten betreft blijft voorlopig leeg). De algemene doelstelling is direct gerelateerd aan de problemen en doelstellingen die aan de bovenkant van het basisprobleem in de doelenboom zijn opgelijst, de specifieke projectdoelstellingen aan het basisprobleem zelf en de outputs en outcomes aan de doelen die zich in de doelenboom onder het basisprobleem bevinden. Onderaan de eerste kolom worden de activiteiten ingevuld. De activiteiten worden in de regel zo genummerd dat de relatie met de overeenstemmende outputs of outcomes duidelijk is.


Een doel of objective is de generieke term voor een beoogd resultaat. Hij verwijst als zodanig naar zowel activiteiten, resultaten, algemene doelstellingen en specifieke doelstellingen.

Een algemene projectdoelstelling is het bredere ontwikkelingsperspectief waartoe een specifiek project (samen met andere verwante projecten) bijdraagt. Het is de opbrengst van een of meerdere projecten samen op de langere-termijn (voorbij de life time van een project) voor zowel de finale doelgroep van het project, en dus voor een breder publiek dan de directe doelgroep. Deze doelstelling geeft weer waarom het project belangrijk is voor de gemeenschap: ze verwijst naar de prioriteiten, specifieke doelstellingen en thema’s van het programma waarbinnen het project kadert.
Vb. Het aantal stageplaatsen in secundaire scholen voor mensen met een hoofddoek is groter dan het aantal leraren-in-spe met een hoofddoek.

Een specifiek projectdoelstelling of project purpose is het tussentijdse of directe resultaat dat voorligt op het einde van het succesvolle project. Ze wordt uitgedrukt als een duurzaam voordeel voor de doelgroep van het project. Ook deze doelstelling moet aansluiten bij de prioriteiten en thema’s van het programma (en desgevallend de betrokken lidstaten).
Vb. Al onze allochtone studentes vinden én houden een stageplaats in het secundair onderwijs.

Resultaten zijn de geplande gevolgen van uit te voeren / uitgevoerde activiteiten. De realisatie van alle resultaten leidt logischerwijs tot de realisatie van de specifieke projectdoelstelling(en). Bij resultaten wordt doorgaans het onderscheid gemaakt tussen outcomes en outputs.
Vb. Secundaire scholen zien het belang in van het plaatsen van allochtone stagiaires; secundaire scholen hebben de nodige en aanvaardbare interne afspraken gemaakt m.b.t. het werken met allochtone stagiaires; secundaire scholen plaatsen geregeld allochtone stagiaires.

Een output is een tastbaar resultaat: een dienst of een product.

Een outcome is een niet-tastbaar resultaat of effect van een project: een methode, een vaardigheid, verhoogde capaciteit of sensitiviteit.

Een activiteit is een actie of taak die moet worden volbracht om de geplande resultaten (outputs of outcomes) op te leveren.
Vb. De hogeronderwijsinstelling promoot het werken met allochtone stagiaires; de hogeronderwijsinstelling voorziet advies, training en begeleiding voor de secundaire scholen; de secundaire scholen gebruiken het ‘iedereen-welkom’-logo.


Vervolgens wordt de (laatste) kolom met de vooronderstellingen of risico’s ingevuld, van beneden naar boven. Deze kolom is een belangrijke indicator voor de haalbaarheid (feasibility) van het project en dus ook voor de kansen op financiering. De interpretatie van vooronderstellingen en risico’s is daarom van het allergrootste belang.

De voorwaarde of precondition is de eerste vooronderstelling die ingevuld moet worden (zie stap 4 in bijlage 12). Het kan gaan om een akkoord van een belangrijke stakeholder in het project. In het voorbeeld van de allochtone stagiaires is een voorwaarde dat: de secundaire scholen binnen de regio’s waar de instelling stagiaires plaatst meestappen in het initiatief. Als de activiteitenplanning onvoldoende overtuigt in termen van betrokkenheid creëren van de secundaire scholen en de voorwaarde dus niet opgeheven kan worden, blijft het risico groot en moet het projectidee misschien opgeborgen worden.

De volgende vragen zijn van belang bij het invullen van de vooronderstellingen:

  • Is het risico of de vooronderstelling essentieel voor het project? Alleen vooronderstellingen of risico’s met een aanzienlijke impact op projectvoortgang- of resultaat worden opgenomen in het logisch kader.
  • Is het belangrijke risico of de belangrijke vooronderstelling waarschijnlijk? Belangrijke vooronderstellingen met een zeer hoge waarschijnlijkheidsgraad, of omgekeerd belangrijke maar vergezochte risico’s komen niet voor in het logisch kader. Alle andere belangrijke vooronderstellingen en risico’s moeten beschouwd worden.
  • Kan het project zo worden aangepakt dat de vooronderstelling of het risico irrelevant wordt of dat het impact ervan tot een minimum wordt herleid? Hoewel de projectmanager weinig of geen controle heeft over vooronderstellingen en risico’s, zal het tot zijn taak behoren om de nodige randvoorwaarden te creëren of procedures te voorzien waardoor de afhankelijkheid van externe factoren en de effecten van risico’s geminimaliseerd worden.

Een vooronderstelling of assumption is een externe factor die de voortgang of het succes van een project kan beïnvloeden maar buiten de directe invloedssfeer van de projectmanager valt. Ze wordt altijd als een positieve stelling geformuleerd.

Een risico is een externe factor die de voortgang of het succes van een project met een (grote) waarschijnlijkheid negatief kan / zal beïnvloeden, buiten de directe invloedssfeer van de projectmanager. Een risico wordt negatief geformuleerd, bv.: de politieke situatie in land x blijft niet stabiel.


bijlage:

  • projectmanagement_bijlage 14_sjabloon risico-analyse (download onderaan deze pagina)

In een derde stap worden indicatoren (tweede kolom van de LFM) in kaart gebracht. Indicatoren moeten specifiek, meetbaar en objectief verifieerbaar zijn, d.w.z. metingen moeten onafhankelijk zijn van wie ze meet.


Een indicator, soms ook target genoemd, is een kwantitatieve of kwalitatieve variabele op basis waarvan voortgang van het project t.a.v. de doelen wordt gemeten.

Een kwantitatieve indicator verwijst naar kwantitatieve dimensies, zoals aantallen af te leveren producten of grootte van de doelgroep.

Een kwalitatieve indicator verwijst eerder naar percepties of ervaringen, zoals tevredenheid van de doelgroep over een bepaald product.


Direct aansluitend bij het bepalen van de indicatoren wordt vastgelegd op basis van welke informatie of welke bronnen indicatoren gemeten zullen worden. Bronnen kunnen zijn: bestaande literatuur, statistieken en publicaties ofwel speciaal in te zamelen info op basis van (te ontwikkelen) meetinstrumenten, zoals enquêtes, tevredenheidsbevragingen, of focusgesprekken. Deze gegevens worden ingevuld in de vierde kolom van de matrix. De indicatoren vormen de basis voor een effectief project monitoring systeem (zie verder onder: projectimplementatie).

Ten slotte kunnen activiteiten herzien worden en kunnen de cellen ingevuld worden met de noodzakelijke inputs. In dit stadium worden die noodzakelijkerwijs eerder in algemene termen geformuleerd. In het financiële gedeelte van een projectaanvraag zullen kosten meer gedetailleerd opgenomen moeten worden, conform de financiële richtlijnen van het programma of de oproep.

 

Een input is een middel dat nodig is om de geplande activiteiten uit te voeren. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen financiële middelen, materiële en personele.

Een kost is de vertaling van een input in financiële termen.



pdf projectmanagement-bijlage-12-stappenplan-LFM-logisch-kader.pdf (31/08/2010, 53 kB)
pdf projectmanagement-bijlage-13-voorbeeld-ingevulde-LFM.pdf (31/08/2010, 90 kB)
word projectmanagement-bijlage-14-sjabloon-risicoanalyse.doc (31/08/2010, 29 kB)


Lees verder: 9.2.3.6   Activiteitenplanning en resourceplanning
 
Flanders Knowledge Area

Flanders Knowledge Area

www.flandersknowledgearea.be

Study in Flanders

Study in Flanders

www.studyinflanders.be

Research in Flanders

Research in Flanders

www.researchinflanders.be

Studeer in het Buitenland

Studeer in het Buitenland

www.studeerinhetbuitenland.be

Handboek Internationalisering

Handboek Internationalisering

www.handboek-internationalisering.be

Studies and Statistics

Studies and Statistics

www.flandersknowledgearea.be / nl / projecten / studies-and-statistics

Forum

Forum

www.flandersknowledgearea.be / nl / fora

Blog

Blog

www.flandersknowledgearea.be / nl / blog

Reconfirm

Reconfirm

www.reconfirm.be

Klik hier om de andere projecten van Flanders Knowledge Area te raadplegen